ಪ್ರವಾಹದ ವಿಪತ್ತು, ಕೊಡಗು, ಕೇರಳದ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವ ಭೀಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ಜತೆಗೆ ಭಾರಿ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಇದು ನಿಸರ್ಗದ ವಿಕೋಪ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಅತಿಯಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯಂತೂ ಅಗಾಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲೂ ಆಘಾತಗಳು ಒದಗುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಹೀಗೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಸಂಕಷ್ಟ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟ ಬುತ್ತಿ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೇಕು ಎಂಬುದೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮತೋಲನ ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಪಾಠ ಕಲಿಯಲು ಇದು ಸಕಾಲ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತ ನಡೆದಿರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅವಲೋಕನ ಇಲ್ಲಿದೆ.
|ಸುಭಾಸ ಧೂಪದಹೊಂಡ
ಕಾರವಾರ: ಭಾರಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತು. ಆದರೆ, ಖ್ಯಾತ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ‘ಕೇರಳದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಾನವ ನಿರ್ವಿುತ’ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಲಿದೆ ಎಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ ಈ ಕುರಿತು ಕ್ರಮ ವಹಿಸದಿರುವ ಕುರಿತು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಹೇಳಿಕೆ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಕರಾವಳಿಯ ತಪ್ಪಲಿನ ಜನರಲ್ಲೂ ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?: ಡಾ.ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಒಟ್ಟು 14 ಸದಸ್ಯರಿರುವ (ಐವರು ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, 9 ಜನ ತಜ್ಞರು) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಗೋವಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ 2011 ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ 522 ಪುಟಗಳ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ 134 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ‘ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳು’ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಲು ಈ ವರದಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಾರದು. ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಅಭದ್ರ ಮಾಡುವುದು, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಹರಿವು ತಡೆಯುವುದು ಮುಂದೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಡೆಗಣಿಸಿದವು.
ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ?
ಉತ್ತರ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಚೋಲಿಂ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸತಾರಿ, ಸಾಂಗ್ಯಂ, ಕ್ಯುಪೆಂ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು 90 ಗಣಿಗಳಿದ್ದು, 150 ರಿಂದ 200 ಚದರ ಕಿಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. 2005 ರಿಂದ 2009 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ 169 ಪರಿಸರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
ಗೋವಾ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು
ಗೋವಾ ಧಾರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ 1988 ರಿಂದ 1997 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2500 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಪರಿಸರ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿವೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ನದಿ, ಹಳ್ಳಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಗೋವಾದ ವಿವಿಧ ನದಿಗಳಿಗೆ ಸೇತುವೆ, ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ನೀರಿನ ಸಹಜ ಹರಿವಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದಿರು ರಾಶಿಗಳು ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗಿ ನದಿ ಸೇರಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನೆರೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ಸುತ್ತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬಂದ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದೆ.
ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯ
ಕೇವಲ 3,702 ಚದರ ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. 1 ಕೋಟಿ 81 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುವ ಉದ್ಯಮ. ಆದರೆ, ಇವೆರಡೂ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಮತ.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ
ಕಾರವಾರ: ಕೇರಳ, ಮಡಿಕೇರಿಯ ನೆರೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿದ್ದಂತೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು, ಕರಾವಳಿಯ ಸೆರಗನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥದ್ದೆ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು 2009 ರಲ್ಲೇ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಾ.ಟಿ.ವಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ, ಡಾ.ಎಂ.ಡಿ.ಸುಭಾಷ್ಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿದ್ದ ಸಮಿತಿ ವರದಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದ್ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಡಳಿತ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಕಾಡು ನಾಶ
10,24,679 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 8,13,595 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. 1956 ರ ನಂತರ 61,860.852 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 9718.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದರೆ 30,443.059 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಕಾಳಿ, ಶರಾವತಿ ನದಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು, ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆ, ಕೈಗಾ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ, ಸೀಬರ್ಡ್ ನೌಕಾ ಯೋಜನೆ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ
ಕಾಸರಗೋಡು: ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಪತ್ತು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೊಷಿಸಿರುವ ಕೇರಳದ ಜಲಪ್ರಳಯ, ದೇವರ ಸ್ವಂತ ನಾಡನ್ನು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲು ಮಾಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 8 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಗಿರುವ 4 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. 6200 ಮೈಲು ರಸ್ತೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ, ಸಾವಿರಾರು ಮನೆಗಳು ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಇಡುಕ್ಕಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ, ಆಲೆಪ್ಪಿ, ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ, ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್, ವಯನಾಡ್, ತೃಶ್ಯೂರ್, ಕೊಲ್ಲಂ, ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಅನಧಿಕೃತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದು ಭಾರಿ ಭೂಕುಸಿತದಂತಹ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ವಾದ.
ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ
ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ನಿರ್ವಣ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೀಡಿದ ವರದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ರಹಿತ ಪರಿಸರ ನೀತಿ ಇಂದಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರೆಡೆ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 11,309 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 9,107 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ರಕ್ಷಿತಾರಣ್ಯವಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ, ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಂಡಾಂತರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ 2011ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೆ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೆ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತದ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತಿಯಾಗಿ ಮಳೆಯಾದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ರತ್ನಗಿರಿ, ಸಿಂಧುದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ. ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಲಿನ್ನಲ್ಲೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ 2014ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
|ಸುಭಾಸ ಧೂಪದಹೊಂಡ
ಕಾರವಾರ: ಭಾರಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತು. ಆದರೆ, ಖ್ಯಾತ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ‘ಕೇರಳದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಾನವ ನಿರ್ವಿುತ’ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಲಿದೆ ಎಂದೂ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೂ ಈ ಕುರಿತು ಕ್ರಮ ವಹಿಸದಿರುವ ಕುರಿತು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಹೇಳಿಕೆ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಕರಾವಳಿಯ ತಪ್ಪಲಿನ ಜನರಲ್ಲೂ ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ವರದಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನು?: ಡಾ.ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಒಟ್ಟು 14 ಸದಸ್ಯರಿರುವ (ಐವರು ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, 9 ಜನ ತಜ್ಞರು) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ಗೋವಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ 2011 ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ 522 ಪುಟಗಳ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ 134 ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ‘ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳು’ ಎಂದು ಘೊಷಿಸಲು ಈ ವರದಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಾರದು. ಪರಿಸರ ನಾಶದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಅಭದ್ರ ಮಾಡುವುದು, ಅರಣ್ಯ ನಾಶ, ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಹರಿವು ತಡೆಯುವುದು ಮುಂದೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಡೆಗಣಿಸಿದವು.
ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ?
ಉತ್ತರ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಚೋಲಿಂ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋವಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸತಾರಿ, ಸಾಂಗ್ಯಂ, ಕ್ಯುಪೆಂ ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸುಮಾರು 90 ಗಣಿಗಳಿದ್ದು, 150 ರಿಂದ 200 ಚದರ ಕಿಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. 2005 ರಿಂದ 2009 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ 169 ಪರಿಸರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
ಗೋವಾ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು
ಗೋವಾ ಧಾರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ 1988 ರಿಂದ 1997 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2500 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಪರಿಸರ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿವೆ. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ನದಿ, ಹಳ್ಳಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿವೆ. ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಗೋವಾದ ವಿವಿಧ ನದಿಗಳಿಗೆ ಸೇತುವೆ, ಅಳಿವೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ನೀರಿನ ಸಹಜ ಹರಿವಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದಿರು ರಾಶಿಗಳು ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗಿ ನದಿ ಸೇರಿ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನೆರೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊಸ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ಸುತ್ತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬಂದ್ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದೆ.
ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯ
ಕೇವಲ 3,702 ಚದರ ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. 1 ಕೋಟಿ 81 ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಆದಾಯ ತಂದುಕೊಡುವ ಉದ್ಯಮ. ಆದರೆ, ಇವೆರಡೂ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದು ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಮತ.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿದ್ದಲ್ಲ
ಕಾರವಾರ: ಕೇರಳ, ಮಡಿಕೇರಿಯ ನೆರೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ನಿದ್ದೆಗೆಡಿಸಿದ್ದಂತೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು, ಕರಾವಳಿಯ ಸೆರಗನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥದ್ದೆ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು 2009 ರಲ್ಲೇ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಾ.ಟಿ.ವಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ, ಡಾ.ಎಂ.ಡಿ.ಸುಭಾಷ್ಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿದ್ದ ಸಮಿತಿ ವರದಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದ್ಯಾವುದನ್ನೂ ಆಡಳಿತ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಕಾಡು ನಾಶ
10,24,679 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 8,13,595 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. 1956 ರ ನಂತರ 61,860.852 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 9718.5 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಸಾಗುವಳಿಗೆ ಮಂಜೂರಾಗಿದ್ದರೆ 30,443.059 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ಕಾಳಿ, ಶರಾವತಿ ನದಿಯ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು, ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆ, ಕೈಗಾ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ, ಸೀಬರ್ಡ್ ನೌಕಾ ಯೋಜನೆ ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ
ಕಾಸರಗೋಡು: ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಪತ್ತು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೊಷಿಸಿರುವ ಕೇರಳದ ಜಲಪ್ರಳಯ, ದೇವರ ಸ್ವಂತ ನಾಡನ್ನು ದಿಕ್ಕಾಪಾಲು ಮಾಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 8 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಗಿರುವ 4 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. 6200 ಮೈಲು ರಸ್ತೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ, ಸಾವಿರಾರು ಮನೆಗಳು ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಇಡುಕ್ಕಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ, ಆಲೆಪ್ಪಿ, ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ, ಮಲಪ್ಪುರಂ, ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್, ವಯನಾಡ್, ತೃಶ್ಯೂರ್, ಕೊಲ್ಲಂ, ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಅನಧಿಕೃತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದು ಭಾರಿ ಭೂಕುಸಿತದಂತಹ ಅನಾಹುತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ವಾದ.
ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ
ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ನಿರ್ವಣ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ನೀಡಿದ ವರದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ರಹಿತ ಪರಿಸರ ನೀತಿ ಇಂದಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರೆಡೆ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರು ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 11,309 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 9,107 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ರಕ್ಷಿತಾರಣ್ಯವಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನಧಿಕೃತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ, ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಂಡಾಂತರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಗೋವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಇದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ 2011ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ವರದಿಯ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೆ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೆ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತದ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದ ಪರಿಸರ ತಜ್ಞ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತಿಯಾಗಿ ಮಳೆಯಾದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ರತ್ನಗಿರಿ, ಸಿಂಧುದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿದೆ. ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಲಿನ್ನಲ್ಲೂ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ 2014ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತ ಆಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ