**ಜ್ಞಾನ ಕಾರಂಜಿ**::: ಕೈ ಹಿಡಿಯುವ ಸಂವಹನ ಕಲೆ, | ಡಾ.ಕೆ.ಪಿ. ಪುತ್ತೂರಾಯ

ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೇ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಸ್ಕಿಲ್ ಅಂತಾರೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಂಘಜೀವಿ. ಅಂದ
ಮೇಲೆ ಇತರರ ಜತೆಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ ಅವಶ್ಯಕ ಹಾಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯ. ತನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು, ಮಾತುಗಳ
ಮೂಲಕ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ರವಾನಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನೇ ಸಂವಹನ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದರ
ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಗ್ಯಾಪ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಹೀಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ನಾಯಿಯ ಎರಡು ಮರಿಗಳ ಪೈಕಿ
ಒಂದನ್ನು ನನ್ನ ಗೆಳೆಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟೆ. ತಿಂಗಳಾದರೂ ಕೊಟ್ಟ ನಾಯಿಮರಿ ಹೇಗಾಗಿದೆಯೆಂದು ನನಗೆ
ತಿಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ವಾಕ್ ಮಾಡುವಾಗ, ಆ ಮನೆಯ ಕೆಲಸದಾಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದಳು. ‘ನಾನು ಕೊಟ್ಟ
ನಾಯಿ ಮರಿ ಹೇಗಿದೆ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದಕ್ಕೆ ಆಕೆ, ‘ನಾಯಿಮರಿ ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ದಿನಾ ನಮ್ಮ
ಜತೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೆ. ಆ ನಾಯಿಮರಿ ಮುಖ ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಮುಖ ನೆನಪಾಗುತ್ತೆ’
ಅನ್ನೋದೆ.

‘ದಿನವೂ ನಾಯಿ ಮರಿ ನೋಡಿದಾಗ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಗಾಗ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದು
ಹೇಳಬೇಕಿದ್ದ ಆಕೆ ಸಂವಹನದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.

ಹೇಳಿದ್ದೊಂದು, ಕೇಳಿದ್ದೊಂದು, ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು. ಆದರೆ ಅದು ಸಂವಹನದ ಕೊರತೆಗೆ
ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಾತು ಬೇರೆ; ಮಾತುಕತೆ ಬೇರೆ. ನಾವು ಹಲವರ ಜತೆ ಆಗಾಗ
ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ; ಅಂತೆಯೇ ಇತರರೂ ನಮ್ಮ ಜತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟೋ
ಮಾತುಕತೆಗಳು ಫಲಪ್ರದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ ಒಂದೋ ಅವು ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲವೇ
ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸಂವಹನವೆಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ
ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಸಂವಹನದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸಾಧನವೆಂದರೆ
ಮಾತು. ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದಾತ, ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಾವ ಅರ್ಥ-ಉದ್ದೇಶ-ಭಾವನೆಗಳಿಂದ
ಆಡಿರುತ್ತಾರೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕೇಳುಗ/ಕೇಳುಗರಿಗೂ ರವಾನೆಯಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ
ಸಂವಹನವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದು ವಿಫಲ ಸಂವಹನವಾಗಿ, ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೂ
ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೇ ಕೆಡಿಸಬಹುದು. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಾವು
ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಅಸಮರ್ಥರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲವೆ ಹೇಳಬೇಕಾದುದಕ್ಕಿಂತ
ಕೊಂಚ ಜಾಸ್ತಿಯೋ ಇಲ್ಲವೆ ಕಡಿಮೆನೋ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತೇವೆ. ಪರಿಣಾಮ ಇವೆಲ್ಲವೂ
ಅನರ್ಥ-ಅಚಾತುರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗದಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರ
ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮರ್ಪಕ ಸಂವಹನ ಏರ್ಪಡಬೇಕಾದರೆ, ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು
ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೀಗಿವೆ.

ಉದ್ರಿಕ್ತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಮನೋಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಮನಸ್ಸು ತಿಳಿಯಾಗಿರಬೇಕು; ಶಾಂತವಾಗಿರಬೇಕು.

ಐಠಿ ಜಿಠ ಜಿಞಟಟ್ಟಠಿಚ್ಞಠಿ ಡಿಜಚಠಿ ಢಟ್ಠ ಠಚಢ; ಚ್ಠಿಠಿ ಛಿಟ್ಠಿಚ್ಝ್ಝ ಜಿಞಟಟ್ಟಠಿಚ್ಞಠಿ,
ಜಟಡಿ ಢಟ್ಠ ಠಚಢ ಜಿಠಿ ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟೆ
ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಎನ್ನೋದೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳು
ಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು, ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು; ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು. ಅನಾವಶ್ಯಕ ಇಲ್ಲವೆ ನಾಟಕೀಯವಾದ
ಮಾತುಗಳು ಕೇಳುಗನನ್ನು ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮಾತುಗಳು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಿಂತ
ಅತಿಯಾದರೆ ಅದು ಅನಾವಶ್ಯಕವೂ ಆದೀತು, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರ ಸಮಯವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸೀತು.
ಹಾಗೂ ಕೇಳುವವನ ತಾಳ್ಮೆಯೂ ಕಳೆದುಹೋಗಿ, ಆತ ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಮರೆತು ಹೋಗುವ
ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡೀತು.

ಇದೇ ರೀತಿ ಸಂವಹನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳು ನಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ಸುತ್ತಿ-ಬಳಸಿ
ಮಾತನಾಡುವ ರೀತಿಯೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಮಾತುಗಳು ನೇರವಾಗಿರಲಿ, ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಾಗುವ
ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಲಿ. ಹಾಗೂ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿರಲಿ. ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಅವಮಾನವಾಗುವಂತಹ ಇಲ್ಲವೇ
ಅವರಿಗೆ ನೋವು, ಮುಜುಗರವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನ ಏರ್ಪಡದು. ಸಂವಹನವು
ಸ್ನೇಹದ, ಆತ್ಮೀಯತೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಮಾತ್ರ ಶುಭಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಹೇಳುವವರು ತಮ್ಮ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಹೇರಬಾರದು. ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶ
ಒದಗಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ಮಾತುಗಳು ಏಕಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ದರ್ಪದಿಂದ
ಕೂಡಿದ್ದರೆ, ಸಂವಹನದ ಸಂತಸ ನೀಡದು. ದನಿ ಏರಿಸಿ ಮಾತನಾಡುವುದು ಕೂಡ. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ
ನೆರವಾಗದು. ನಮ್ಮ ದನಿ ಮತ್ತು ನಾವು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಎಚ್ಚರವಿರಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ
ನಮ್ಮ ಹಾವಭಾವಗಳೂ ಕೂಡ ಇತಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಂವಹನ
ಯಶಸ್ವಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕಷ್ಟ; ಎಲ್ಲವೂ ನಷ್ಟ. ಬದಲಾಗಿ
ಮಾತಿಗೆ ಮಾತು ಇಳಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸರಳ ಎಂಬ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುವವರು ಮತ್ತು
ಕೇಳುವವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನ ಏರ್ಪಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮಾತನಾಡುವುದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಸೂತ್ರ.
ಎಲ್ಲೋ ನೋಡಿ, ಯಾರನ್ನೋ ನೋಡಿ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಕೇಳುವವರ ಉತ್ಸಾಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ
ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಬಹುದು. ಅಂತೆಯೇ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು
ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳುವ ವ್ಯವಧಾನ
ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಪಕ ಸಂವಹನ ಸಾಧ್ಯ. ಕೆಲವರಿಗೆ ತಾವು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ
ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಭ್ಯಾಸ. ಇತರರನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಲೀ, ವ್ಯವಧಾನವಾಗಲೀ ಇರೋದೇ
ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾದಾಗ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ, ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂವಹನ ಏರ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದರೆ ಹೇಳುವವರು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇರಬಾರದು. ಇತರರನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.
ಹೇಳುವಾಗಲೂ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೇ  ಹೇಳಬಾರದು. ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು ಹಾಗೂ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು. ಕೆಲವರು ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವೆನಿಸುವಷ್ಟು
ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತರರಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡದೆ, ತಾವೊಬ್ಬರೇ
ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಎದುರಿದ್ದವರೂ ಮಾತನಾಡಲು ಹೊರಟರೆ, ‘ನನಗೆ
ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೇಳಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿಬಿಡಿ’ ಎಂಬ ಕಾಟಾಚಾರದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವರಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಇತರರ
ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು, ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹನೆ,
ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಲೀ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು, ಇತರರಿಗೂ ಬೇಗನೆ ಅರ್ಥವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನೋವನ್ನುಂಟು
ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ. ಹೇಳುತ್ತಿರುವವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇತರರು ತನ್ನನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಲಾಷೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕರೆದಾಗ ಓ
ಎನ್ನದಿರೋದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ಆಲಿಸದೆ, ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ
ಕೇಳುವುದು, ಸ್ಪಂದಿಸದೇ ಇರುವುದು-ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ತೆರನಾದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಗಳೇ ಸರಿ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳುವವರು ಏನೇ ಹೇಳಲಿ, ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೇ ಮೊದಲಾಗಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಕೇಳುವ
ವ್ಯವಧಾನವಿರಲಿ. ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಿುಸುತ್ತದೆ.
ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ-ಗೌರವಗಳಿವೆಯೆಂಬ ಭಾವನೆ ಹೇಳುವವರಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿ,
ಅದರಲ್ಲಿನ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ, ಉತ್ಸಾಹಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಸತತವಾಗಿ ಎಡೆಬಿಡದೆ
ಮಾತನಾಡುವವರಿಗೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿ, ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕಾದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ
ಮಾಹಿತಿಯೂ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತನಾಡೋದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಘನತೆ, ಗೌರವಗಳು
ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇತರರನ್ನು ಮಾತನಾಡಲೂ ಬಿಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದರಿಂದ ನಮ್ಮ
ಸಭ್ಯತೆ-ಸೌಜನ್ಯತೆಗಳೂ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಾವು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ
ಅನ್ನೋದರ ಜತೆ ಇತರರನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಲಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೂ ಸಂವಹನದ ಯಶಸ್ಸು
ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡುವ ಬದಲು, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು
ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಗೆಹರಿದೀತು. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ
ಸಂವಹನವೊಂದೇ ನೆರವಾದೀತು; ಸಹಕಾರಿಯಾದೀತು.